Wspólnota Polska
Wiadomosci
wspolnotapolska.org.pl

Rok Henryka Sienkiewicza

 

Parlament Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2016 rokiem Henryka Sienkiewicza. W 2016 roku obchodzić będziemy 170. rocznicę urodzin i 100. rocznicę śmierci pisarza, minie także 120 lat od chwili wydania powieści Quo vadis”, która przyniosła mu międzynarodową sławę.  Henryk Sienkiewicz był pierwszym Polakiem uhonorowanym Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury.

 

Henryk Sienkiewicz to jeden z najwybitniejszych oraz jeden z najpopularniejszych pisarzy polskich. Był powieściopisarzem, nowelistą, publicystą, angażował się w działalność społeczną i filantropijną. Pochodził ze zubożałej rodziny ziemiańskiej. Studiował w warszawskiej Szkole Głównej, na początku prawo i medycynę, później przeniósł się na wydział filologiczno-historyczny. Podróżował, m.in. po Europie, Ameryce i Afryce. Współpracował z prasą jako felietonista, poruszając w artykułach tematykę społeczną i kulturalną, zajmując się analizą życia wszystkich warstw społeczeństwa.

Karierę rozpoczął jako utalentowany i przenikliwy felietonista, m.in. cyklami "Chwila obecna" ("Gazeta Polska") i "Wiadomości bieżące" ("Niwa"). Dużą popularność przyniosły mu publikowane w "Gazecie Polskiej" „Listy z podróży do Ameryki” oraz „Listy z „Afryki” W błyskotliwej formie, z wyczuciem szczegółu i poczuciem humoru opisywał obyczaje ówczesnej Ameryki, życie Polonii, opisywał przyrodę, relacjonował wyprawy poznawcze i myśliwskie, występy Heleny Modrzejewskiej, interesował się losem Indian. "Listy" zostały przetłumaczone na 9 języków i zyskały uznanie w Ameryce.

Twórczość literacką rozpoczął pisząc nowele - powstało ich ponad czterdzieści. Rozpoczął od powieści z życia młodzieży studenckiej „Na marne” i pozytywistycznej w swej tendencji „Humoresek z teki Worszyłły”. Sentymentem dla tradycji szlacheckiej były owiane wspomnieniowo-gawędziarskie opowiadania „Stary sługa” i „Hania”. W innych nowelach okazał się twórcą najbardziej wyrazistych w literaturze epoki obrazów niedoli chłopa — ciemnego i bezradnego wobec urzędniczej samowoli „Szkice węgle”, zmuszonego do walki za cudzą sprawę „Bartek zwycięzca”, pozbawionego możliwości rozwinięcia swych uzdolnień Janko Muzykant”, ginącego na obczyźnie w walce z przeciwnościami losu „Za chlebem”; stworzył też przejmujące obrazy wygnańczej niedoli i patriotycznej nostalgii „Latarnik” oraz niedoli polskiego dziecka w zaborczej szkole „Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela”.

Charakterystyczne dla pisarstwa Sienkiewicza było zainteresowanie przeszłością Polski. Jak nikt inny potrafił on wyśmienitą sztuką opowiadania połączyć elementy historyczne z fikcją literacką. Zapowiedzią zwrotu Sienkiewicza ku historii był utwór „Niewola tatarska”.

Jego najsłynniejsze powieści historyczne, to  składająca się z trzech dzieł Trylogia: „Ogniem i mieczem”, „Potop, „Pan Wołodyjowski”  oraz „Krzyżacy”  i „Quo vadis”.

Tłem akcji swoich powieści uczynił Sienkiewicz te wydarzenia z przeszłości ojczyzny, które przedstawiały ją jako państwo silne, potrafiące przezwyciężyć wszelkie trudności (okres wojen kozackich, najazdu Szwedów i walk z Turcją). Takie ujęcie miało olbrzymie znaczenie w czasach zaborów i przyczyniło się do wielkiej popularności utworów wśród czytelników. W zakończeniu „Pana Wołodyjowskiego” autor podkreślił, że Trylogia pisana była w „niemałym trudzie dla pokrzepienia serc”. W Trylogii ujawnił Sienkiewicz ogromny talent epicki: umiejętność budowania fabuły, wielość postaci i epizodów, plastyczność opisów, trafnie oddany szczegół obyczajowy i zręczną archaizację języka.Trylogia przyniosła autorowi sławę u czytelników zarówno polskich jak europejskich, a także zdobyła uznanie w Ameryce.

Powieść „Quo vadis” to z kolei utwór, którego akcja toczy się w starożytnym Rzymie. Ukazując w „Quo vadis” triumf siły duchowej chrześcijaństwa, sugerował Sienkiewicz paralelę między prześladowaniami i zwycięstwem antycznego chrześcijaństwa a teraźniejszością i przyszłością narodu polskiego, z większą jednak wyrazistością udało się Sienkiewiczowi ukształtować obraz Rzymu cezariańskiego

Quo vadis” od momentu ukazania się I. wydania w 1896 r. została przetłumaczona na wszystkie języki europejskie, a także wiele innych jak np.  japoński, chiński, koreański, wietnamski, arabski.

Sienkiewicz jest również autorem, popularnej do dziś, powieści przygodowej dla młodzieży „W pustyni i w puszczy”. Barwnie i zajmująco napisany utwór przedstawia dwójkę dzieci, Polaka i Angielkę, przemierzających Afrykę w czasie powstania Mahdiego w Sudanie.

Dzieła Henryka Sienkiewicza, mimo krytycznych opinii, wciąż cieszą się zainteresowaniem czytelników w kraju i za granicą. Ekranizacje utworów, zwłaszcza Krzyżaków i Trylogii, wpisały się w historię polskiego kina. Utwory Sienkiewicza stanowiły i stanowią inspirację dla innych dziedzin sztuki - malarstwa, rzeźby, teatru, muzyki.

Twórczość pisarza była jednocześnie często, niemal od momentu ukazania się w druku pierwszych utworów  przyczyną  ogólnonarodowych dyskusji. Przez lata tematy sporów zmieniały się, przez np. zakaz druku W pustyni i w puszczy w latach '50 (ze względu na „akcenty sympatii dla imperialistycznej Anglii”) do współczesnej dyskusji na temat ukazania konfliktu polsko-ukraińskiego (i obsady aktorskiej) filmowej adaptacji Ogniem i mieczem czy doboru lektur szkolnych.

Pomimo tych dyskusji  przez ponad  sto lat Henryk Sienkiewicz dzięki swej twórczości i popularności światowej był postrzegany przez kolejne pokolenia Polaków jako niekwestionowany autorytet w kwestiach społecznych, politycznych i moralnych. Współcześnie jego powieści pozostają szkołą pięknej polszczyzny i oczarowania historią.

Henryk Sienkiewicz urodził się 5 maja 1846 r. w Woli Okrzejskiej na Podlasiu. Pochodził ze zubożałej rodziny ziemiańskiej. Od 1855 roku przebywał w Warszawie, gdzie uczęszczał do gimnazjum a później studiował w Szkole Głównej. W latach 1872-1887 pracował jako reporter i felietonista w prasie warszawskiej, później został współwłaścicielem dwutygodnika Niwa. W latach 1876-1878 przebywał jako korespondent Gazety Polskiej w Ameryce Północnej.

Twórczość Sienkiewicza zyskała mu wiele dowodów uznania, m.in. członkostwo Akademii Umiejętności w 1893 r. i Cesarskiej Akademii Nauk w Petersburgu w 1896 roku.  Po dwudziestu pięciu latach pracy literackiej stał się najpopularniejszym pisarzem polskim. W uznaniu jego zasług w 1900 roku obchodzono uroczyście jubileusz pracy twórczej Henryka Sienkiewicza, a społeczeństwo ofiarowało mu majątek ziemski w Oblęgorku pod Kielcami, w którym Sienkiewicz od 1902 roku spędzał letnie miesiące. Miarą popularności międzynarodowej jest fakt otrzymania przez twórcę w 1905 roku Nagrody Nobla za całokształt twórczości.  W przemówieniu wygłaszanym z tej okazji mówił, że „Zaszczyt ten, cenny dla wszystkich, o ileż jeszcze cenniejszym być musi dla syna Polski!... Głoszono ją umarłą, a oto jeden z tysiącznych dowodów, że ona żyje!... Głoszono ją niezdolną do myślenia i pracy, a oto dowód, że działa!... Głoszono ją podbitą, a oto nowy dowód, że umie zwyciężać!" Wyrażał wdzięczność za to, że „w oczach całego świata uznana została doniosłość pracy polskiego narodu, a jego twórczość uwieńczona”. Mowę zakończył słowami: „Więc za to uwieńczenie – nie mojej – ale polskiego ducha i pracy, składam jako Polak gorące podziękowanie”.

Angażował się w wiele akcji społecznych, m.in. w budowę pomnika Mickiewicza. Był prezesem Kasy Przezorności dla Literatów i Dziennikarzy (1899-1900), współzałożycielem istniejącej do dzisiaj Kasy im. Mianowskiego dla Osób Pracujących na Polu Naukowym. W 1889 ufundował stypendium im. Marii Sienkiewiczowej dla literatów żyjących w ciężkich warunkach materialnych. Ufundował też kościół w Zakopanem i sanatorium przeciwgruźlicze dla dzieci. Zabierał głos w ważnych sprawach publicznych i politycznych, m.in. wielokrotnie występował przeciw pruskiej polityce germanizacyjnej i żądał autonomii dla Królestwa Polskiego. W czasie pierwszej wojny światowej przebywał w Vevey, w Szwajcarii, gdzie zorganizował (wspólnie m.in. z I. Paderewskim) Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Zmarł w tym właśnie mieście 15 listopada 1916 roku w 1924 roku jego prochy zostały sprowadzone do Polski i pochowane w katedrze św. Jana w Warszawie.

 

 

logo_msz2
Przedsięwzięcie finansowane ze środków otrzymanych od Kancelarii Senatu w 2016 roku w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą.”
FACEBOOK