Wspólnota Polska
Wiadomosci
wspolnotapolska.org.pl

III Zjazd Polonii i Polaków z Zagranicy, Warszawa 2007

Zjazd obradował w dniach 22-26 września 2007 r. Nawiązując do tradycji poprzedniego zjazdu z 2001 roku, jak i zjazdu z 1929 roku, rozpoczął się Mszą św. w kościele Św. Krzyża w Warszawie, po której uczestnicy złożyli wieńce przy Grobie Nieznanego Żołnierza. Uroczysta inauguracja Zjazdu, z udziałem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego oraz marszałków Sejmu i Senatu, odbyła się w Sali obrad plenarnych Sejmu (zgodnie z tradycją przedwojenną). Zamknięcie obrad Zjazdu nastąpiło w Sali Wielkiej Zamku Królewskiego w Warszawie z udziałem marszałka Senatu RP i Prezesa Rady Ministrów.  

KRONIKA ZJAZDU 22-26 września 2007

III Zjazd Polonii i Polaków z Zagranicy,  Warszawa 2007


 

I dzień - 22 września, sobota


Zjazd rozpoczął się Mszą św. w kościele Św. Krzyża przy Krakowskim Przedmieściu, którą celebrował Prymas Polski kard. Józef Glemp, duchowy opiekun Polonii, w towarzystwie metropolity warszawskiego abp Kazimierza Nycza, bp Szczepana Wesołego z Rzymu oraz kilkudziesięciu księży koncelebransów, polonijnych duszpasterzy przybyłych na Zjazd. Msza św. miała uroczystą oprawę, którą przygotował chór z Czeskiego Cieszyna.

Prymas Polski w homilii specjalnie skierowanej do Polonii podkreślił znaczenie miejsca rozpoczęcia Zjazdu, świątyni, z której w 1792 roku w pierwszą rocznicę Konstytucji 3 Maja wyruszyła procesja na czele z królem, aby ufundować kamień węgielny pod Świątynię Opatrzności Bożej, której budowa odbywa się dopiero teraz na Polach Wilanowskich. Kard. Józef Glemp powiedział, że za odzyskaną niepodległość winniśmy dziękować Bogu i zaakcentował wartość duchowej wspólnoty wszystkich Polaków, tych w kraju i tych rozsianych po świecie. Prymas nawiązując do współczesnych wydarzeń politycznych oraz zaangażowania militarnego Polski w świecie, wskazał na misję, jaką niesie każdy Polak, mieszkający poza granicami ojczyzny, również polski żołnierz w Iraku i Afganistanie. Obecni w świątyni uczestnicy Zjazdu z ponad 60 krajów świata modlili się wspólnie o pomyślność dla Polski i wszystkich rodaków.

Po wyjściu z kościoła Św. Krzyża delegaci przeszli na Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego, aby zgodnie z tradycją poprzednich zjazdów złożyć kwiaty przed Grobem Nieznanego Żołnierza. W uroczystości wzięli także udział uczestnicy VII Rajdu Katyńskiego, którzy odwiedzają cmentarze Polaków na terenach b. Związku Radzieckiego, m.in. w Katyniu, Miednoje, Charkowie i Bykowni.

Uroczystość otwarcia III Zjazdu Polonii i Polaków z Zagranicy miała miejsce w Sali Plenarnej Sejmu, w której gości polonijnych powitał marszałek Sejmu RP Ludwik Dorn. Zjazd oficjalnie otworzył marszałek Senatu RP Bogdan Borusewicz, a przemówienie inauguracyjne wygłosił prezydent RP Lech Kaczyński.

Wcześniej w sejmowym gabinecie prezydenckim, w obecności marszałków Senatu i Sejmu, minister spraw zagranicznych Anny Fotygi, podsekretarza stanu Leny Dąbkowskiej-Cichockiej, doradcy prezydenta RP prof. Andrzeja Stelmachowskiego oraz przedstawicieli Polonii, prezydent RP Lech Kaczyński podpisał ustawę o Karcie Polaka, kończąc tym aktem dziesięcioletnią batalię o ułatwienia i przywileje dla zamieszkałych za wschodnią granicą kraju Polaków.
Karta Polaka umożliwia m.in. wielokrotne przekraczanie granicy, dostęp do edukacji i stypendiów, prawo do podejmowania pracy i prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Polski. Zgodnie z ustawą, Karta Polaka może być przyznana osobie, która m.in. posiada co najmniej bierną znajomość języka polskiego, przedstawi, że co najmniej jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej lub posiadało polskie obywatelstwo, bądź wykaże się swoją działalnością na rzecz kultury polskiej lub polskiej mniejszości oraz w obecności konsula złoży pisemną deklarację przynależności do narodu polskiego. Wydana przez konsula Karta ma być ważna przez 10 lat i może być przedłużana na wniosek zainteresowanego.

Bezpośrednio po podpisaniu ustawy Prezydent RP wziął udział w otwarciu III Zjazdu Polonii i Polaków z Zagranicy, a w swoim przemówieniu powiedział m.in.:

"Spotykamy się w III Rzeczypospolitej, która jest świadkiem przemian. Przemian, których celem jest ustanowienie państwa doskonalszego niż ta III - niezależnie od tego, że III Rzeczpospolita jest państwem suwerennym i demokratycznym, a to olbrzymi nasz sukces - mianowicie IV Rzeczypospolitej. Ale IV Rzeczpospolita to na razie plan. Plan, który być może, mam taką nadzieję, będzie zrealizowany. Dziś, raz jeszcze powtarzam, mamy Polskę, nie pozbawioną wad, ale Polskę wolną i Polskę demokratyczną. I z tego należy się cieszyć".

Ponadto Prezydent RP dziękował Polonii za "wielkie zasługi" i pomoc opozycji w czasach "trzeciej wielkiej konspiracji" oraz zapowiedział, że zrobi wszystko, by emigracja młodych ludzi za granicę miała charakter przejściowy i wyraził nadzieję, że zdecydowana większość powróci do kraju. Prezydent RP podkreślił także konieczność podtrzymywania patriotyzmu, a nie nacjonalizmu, myślenia kategoriami historycznymi oraz umacniania więzi między Polską a Polakami żyjącymi za granicą.

W swoim przemówieniu inauguracyjnym marszałek Bogdan Borusewicz podkreślił, że w tym miejscu 73 lata temu marszałek Senatu Władysław Raczkiewicz otwierał II Światowy Zjazd Polaków z Zagranicy, a odrodzony w 1989 roku Senat RP, nawiązując do chlubnej tradycji II Rzeczypospolitej, sprawuje patronat i opiekę nad Polakami na obczyźnie. Marszałek dodał, że obecnie zachowanie polskości wśród młodej emigracji wymaga trudu, determinacji i wsparcia ze strony Polaków żyjących w nowym kraju, wskazując na pomoc, jaką nowa emigracja znalazła na Wyspach Brytyjskich ze strony istniejącego od 1946 roku Zjednoczenia Polskiego w Wielkiej Brytanii. Marszałek nie zapomniał o niezłomnej postawie Polaków na Białorusi i dodał, że cierpienia rodaków ze Wschodu zobowiązują do nieustannej czujności. Marszałek Borusewicz zwrócił także uwagę, że Polonia to na całym świecie ok. 20 milionów rodaków, którzy stanowią ogromną armię ludzi zdolnych, zaradnych i pracowitych, będących w krajach osiedlenia rzecznikami Polski kreującymi pozytywny wizerunek Polaka.

W Sali Plenarnej Sejmu RP w ramach sesji zatytułowanej "Wkład Polonii w odzyskanie niepodległości przez RP", główne referaty wygłosili: Ryszard Kaczorowski - ostatni Prezydent RP na Wychodźstwie, Władysław Zachariasiewicz - członek Krajowej Rady Dyrektorów Kongresu Polonii Amerykańskiej i prof. Andrzej Błaszczyński - założyciel Konferencji Organizacji Popierających "Solidarność".
 

 

II dzień - 23 września, niedziela


Poranna Msza św. w Bazylice Pułtuskiej dała sygnał do rozpoczęcia drugiego dnia obrad Zjazdu Polonii, które toczyły się w Domu Polonii w Pułtusku. Zabytkowe mury zamku, będącego niegdyś siedzibą biskupów płockich, stanowią obecnie nowoczesny kompleks hotelowo-gastronomiczny, pięknie położony nad Narwią na skraju Puszczy Białej, kuszący gości licznymi atrakcjami, a przede wszystkim wyśmienitą polską kuchnią.
Sesja plenarna poświęcona "Budowaniu wizerunku Polonii i Polski w krajach osiedlenia", odbywała się w obszernej sali konferencyjnej na ok. 400 miejsc, usytuowanej pomiędzy Zamkiem a Stanicą Wodną.

Otwierając obrady plenarne prezes Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" prof. Andrzej Stelmachowski powiedział, że zadaniem Zjazdu Polonii i Polaków z Zagranicy jest łączenie wszystkich Polaków wokół wartości fundamentalnych, które składają się na tożsamość Polaka, na jego związek z kulturą i tradycją, ze wszystkim, co się nazywa Ojczyzną. Prof. Stelmachowski dodał, że zjazdy Polonii grupując ludzi z różnych krajów, dają możliwość zastanowienia się nad tym, co jest najpilniejsze i najważniejsze dla utrzymania tych podstawowych wartości związanych z polską tożsamością.
Prezes Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" wskazał także na problem wymiany pokoleń wśród działaczy polonijnych i zwrócił uwagę, że ta nieuchronna przecież zmiana dotycząca wielu środowisk i organizacji, przebiega w różny sposób - w niektórych zgodnie i bez rozgłosu, w innych zaś konfliktowo, stanowi także jedno z ważniejszych zagadnień, nad którym uczestnicy Zjazdu zechcą się zastanowić.

Gościem tej części obrad był przedstawiciel ministerstwa spraw zagranicznych - Dariusz Rostkowski z Departamentu Promocji, który podkreślił m.in. że rozpoczynająca się na Zjeździe debata poświęcona budowie wizerunku Polonii i Polski w krajach osiedlenia jest okazją nie tylko do twórczej refleksji nad własną tożsamością oraz świadomego wykorzystania naszych atutów promocyjnych na arenie międzynarodowej, ale także "polubienia przynajmniej części własnych wad, poza tymi, których bardzo chcemy się pozbyć". Przedstawiciel MSZ przypomniał rolę tych Polaków, którzy na każdym kontynencie stali się bardziej lub mniej znanymi bohaterami miejscowych społeczeństw jako żołnierze, inżynierowie, badacze, twórcy czy misjonarze oraz wskazał na międzynarodowe znaczenie osoby Jana Pawła II. Odnosząc się do nowej emigracji podejmującej pracę za granicą, powiedział, że ich reputacja, profesjonalizm i kultura osobista mogą w sposób istotny wpływać na wizerunek Polski w świecie.
Minister sportu i turystyki Elżbieta Jakubiak w swoim wystąpieniu również przypomniała rolę papieża Jana Pawła II i "Solidarności", będących wizytówką Polski w świecie i podkreśliła, że to właśnie organizacje polonijne są odpowiedzialne za wizerunek Polski w świecie.
Nawiązując do projektu Euro 2012, powiedziała, że będzie to największy produkt promocyjny Polski. Zabierając głos w dyskusji abp Szczepan Wesoły, wieloletni opiekun Polonii, zwrócił uwagę na różnicę w obrazie Polski, jaki pielęgnowała emigracja niepodległościowa i jaki posiada obecna emigracja ekonomiczna, wyjeżdżająca w poszukiwaniu lepszego jutra. I dodał przy tym, że najważniejsze jest to, by Polacy byli ludźmi uczciwymi, pracowitymi, kulturalnymi i przestrzegającymi zasad moralnych.

Główne referaty podczas sesji poświęconej budowaniu wizerunku Polonii i Polski w krajach osiedlenia wygłosili: Helena Miziniak - honorowy prezydent Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych, Tadeusz Adam Pilat - prezydent Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych, Władysław Lizoń - prezes Kongresu Polonii Kanadyjskiej oraz Alexander Zając - wiceprezydent Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych.
W części popołudniowej obrad delegaci na Zjazd pracowali w komisjach: ds. promocji kultury polskiej za granicą i ochrony polskiego dziedzictwa narodowego na obczyźnie - moderator Ita Szymańska, sekretarz Rady Naczelnej Polonii Australijskiej i Nowozelandzkiej; ds. ochrony polskich mniejszości narodowych - moderatorzy Andrzej Poczobut, członek Związku Polaków na Białorusi i Tadeusz Andrzejewski, członek Rady Związku Polaków na Litwie; ds. duszpasterstwa wśród Polonii - moderator ks. prałat Stanisław Budyń, rektor Polskiej Misji Katolickiej w Niemczech.

 

 

III dzień - 24 września, poniedziałek

 

Od rana uczestnicy Zjazdu wznowili obrady plenarne w gmachu Sejmu RP w Sali Kolumnowej im. K. Pużaka, a tematem debaty była "Przyszłość oświaty polonijnej".

Główne referaty podczas sesji przedstawili: Aleksandra Podhorodecka - prezes Polskiej Macierzy Szkolnej w Wielkiej Brytanii, Andżelika Borys - prezes Związku Polaków na Białorusi, Helena Ziółkowska - prezes Zrzeszenia Nauczycieli Polskich w Ameryce oraz Sławomir Adamiec - dyrektor Departamentu Współpracy z Zagranicą Ministerstwa Edukacji Narodowej.

W dyskusji nad przyszłością oświaty polonijnej dominowały w zasadzie wypowiedzi przedstawicieli różnych środowisk polonijnych, którzy charakteryzując obecny stan nauczania języka polskiego w swoich krajach zamieszkania podkreślali, że tylko niewielki odsetek dzieci w wieku szkolnym uczy się języka polskiego, zgłaszali niedobór nauczycieli języka polskiego, brak odpowiednich podręczników oraz nowoczesnych programów nauczania.

Po południu obradowały trzy kolejne komisje zjazdowe: ds. oświaty polonijnej - moderator prof. Piotr Małoszewski, wiceprzewodniczący Chrześcijańskiego Centrum Krzewienia Kultury, Tradycji i Języka Polskiego w Niemczech; ds. ochrony dobrego imienia Polski i Polaków oraz budowania wizerunku Polski w świecie - moderator Ludwik Wnękowicz, wiceprezes Kongresu Polonii Amerykańskiej stanu Nowy Jork; ds. współpracy z Polonią - moderatorzy Helena Miziniak, honorowy prezydent Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych i Alexander Zając, wiceprezydent EUWP, referat wprowadzający wygłosił Roman Śmigielski, sekretarz generalny EUWP.

 

 

IV dzień - 25 września, wtorek


Zgodnie z programem Zjazdu sesja "Nowa emigracja oraz młodzi Polacy za granicą - ich potrzeby i oczekiwania" odbyła się w Sali Kolumnowej im. K. Pużaka w Sejmie.

Referaty wygłosili: Marek Czenczek reprezentujący Polskie Centrum Informacji i Kultury w Dublinie, Maciej Bator ze Stowarzyszenia Polskiego w Irlandii Północnej oraz Agnieszka Major, Dominika Wypych, Edward Trusewicz - przedstawiciele Niezależnej Organizacji Młodzieży Polonijnej przy Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych. Ministerstwo Spraw Zagranicznych reprezentowała Joanna Kozińska-Frybes, wicedyrektor Departamentu Konsularnego i Polonii.

Podczas dyskusji zwracano uwagę, że w krajach, jak Wielka Brytania i Irlandia, które po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej jako pierwsze otworzyły dla Polaków rynki pracy i gdzie znajduje się obecnie liczna młoda emigracja brakuje centrów informacji, ośrodków polonijnych, imprez propagujących polską kulturę, a przede wszystkim jest niewystarczająca służba konsularna - za mało personelu i zbyt mało konsulatów.

W godzinach popołudniowych obradowały jeszcze dwie komisje zjazdowe: ds. pomocy nowej emigracji w państwach UE - moderator dr Jan Mokrzycki, prezes Zjednoczenia Polskiego w Wielkiej Brytanii oraz komisja ds. młodzieży i sportu - moderator Edward Trusewicz, sekretarz Zarządu Głównego Związku Polaków na Litwie.

 

 

V dzień - 26 września, środa


Piąty i ostatni dzień Zjazdu rozpoczęło nabożeństwo ekumeniczne w Kościele ewangelicko-augsburskim Św. Trójcy przy Placu Małachowskiego, podczas którego modlono się o jedność Kościoła, pokój na świecie oraz pojednanie między narodami. Bp Walter Jagucki, zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Luterańskiego w Wielkiej Brytanii podkreślił, że Polonię łączy najczęściej urodzenie, umiłowanie ojczyzny i języka polskiego, zachęcił też zgromadzonych do "jednomyślności w głoszeniu światu Chrystusa". Z kolei bp Tadeusz Pikus z archidiecezji warszawskiej powiedział, że każdy człowiek jest postawiony na ziemi, ale ziemią szczególną jest ojczyzna, ponieważ ojczyznę mamy w sercu i zabieramy ją ze sobą wszędzie, gdzie przyjdzie nam żyć. Dodał, że Polakom na emigracji ojczyznę przypominają język, wigilijny opłatek i wielkanocne jajko. Po błogosławieństwie wierni zaśpiewali "Boże, coś Polskę. W nabożeństwie udział wzięli m.in. marszałek Senatu Bogdan Borusewicz i prezes Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" prof. Andrzej Stelmachowski.

Uroczystość zakończenia Zjazdu odbyła się w Sali Wielkiej na Zamku Królewskim.

Wystąpienia wygłosili Prezes Rady Ministrów Jarosław Kaczyński oraz marszałka Senatu Bogdana Borusewicz, a następnie odbyła się prezentacja uchwał Zjazdu oraz uroczyste wręczenie Wawrzynów Polonijnych Stowarzyszenia "Wspólnota Polska".

Premier Jarosław Kaczyński podkreślił, że rząd stara się, aby stosunki między Polską i Polonią były coraz bliższe i lepsze.
"Czynimy wszystko, żeby wykorzystana została szansa współpracy Polski z Polonią" - powiedział i zaznaczył, że polskość jest, i powinna być, dla nas wszystkich czymś niezwykle ważnym: "Przynależność do narodu to część naszego człowieczeństwa i pozbywanie się tej części nie ma żadnego sensu".

Premier przypomniał podjęte przez rząd działania na rzecz Polonii, m.in. przygotowano raport dotyczący stosunków między państwem polskim a Polakami zamieszkałymi za granicą oraz przedstawiono inicjatywy ustawodawcze. Najważniejszą jest podpisana kilka dni temu przez prezydenta Karta Polaka, wprowadzająca ułatwienia i przywileje dla Polaków zamieszkałych na Wschodzie. Karta umożliwia im m.in. wielokrotne przekraczanie granicy, dostęp do polskich szkół i uczelni oraz zapewnia ułatwienia w uzyskiwaniu stypendiów. Wprowadza też istotny zapis o refundacji kosztów wizy. Osoba, która otrzyma Kartę Polaka, będzie miała prawo do podejmowania pracy i prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Polski. Premier zapowiedział także utworzenie w najbliższym czasie stanowiska pełnomocnika premiera ds. realizacji ustawy o Karcie Polaka i powołanie na nie swego doradcy Michała Dworczyka.

Prace nad pozostałymi ustawami, ze względu na skrócenie kadencji Sejmu, nie zostały doprowadzone do końca, jak m.in. ustawa o obywatelstwie, która pozwoliłaby Polakom mieszkającym za granicą łatwiej je uzyskać i korzystać z praw obywateli polskich, a także ustawy o zmianie w ordynacji wyborczej, tworzącej okręg zagraniczny i ustawy o emigracji, umożliwiającą powroty Polaków do kraju.

Marszałek Senatu Bogdan Borusewicz wyraził zadowolenie z przebiegu Zjazdu, podkreślił znaczenie modlitwy o pomyślność polonijnej i polskiej wspólnoty, jak też wspólne wzruszenia podczas koncertu orkiestry "Sinfonia Varsovia" oraz filmu Wajdy.

Marszałek Borusewicz podkreślił, że w tegorocznym Zjeździe uczestniczyło 300 delegatów z 60 krajów, nazywając ich "prawdziwą ariergardą" (tylną strażą) Polonii i Polaków z Zagranicy. To "ludzie odważni i światli, gotowi z zapałem dyskutować o najważniejszych problemach" Polonii i Polski, jak polska droga do niepodległości i rola Polonii w jej odzyskaniu, o dylematach polskich mniejszości narodowych, o wolności słowa i wyznania, polonijnej oświacie, dobrym imieniu Polski i Polaków, wizerunku naszej ojczyzny i rodaków w świecie oraz migracji młodych obywateli RP.

Marszałek Senatu RP wyraził także zadowolenie z faktu, że delegaci pozytywnie ocenili współpracę z Senatem i dodał, że taka ocena zobowiązuje na przyszłość do jeszcze większych starań na rzecz Polonii i Polaków za granicą. Marszałek dodał, że "każdy Polak, każda polska wspólnota poza granicami najjaśniejszej Rzeczypospolitej ma do opowiedzenia własną historię. Suma tych opowieści tworzy barwną panoramę - czasem tragiczną, niekiedy urokliwą, zawsze pasjonującą".

Marszałek Borusewicz powiedział na zakończenie, że "w Polsce różnimy się w wielu kwestiach, ale w sprawach Polonii nie ma różnic".

Podczas spotkania na Zamku Królewskim zostały odczytane Uchwały Zjazdu i Podziękowania, które przypadły m.in. Senatowi za patronat nad Zjazdem, Stowarzyszeniu "Wspólnota Polska" za organizację Zjazdu oraz TVP Polonia za niedzielne emisje Mszy św., które już od dziesięciu lat regularnie wspierają duchowo zwłaszcza starszych i schorowanych rodaków na obczyźnie.

Delegaci na Zjazd wyrazili m.in. wdzięczność najwyższym władzom państwowym za uchwalenie Karty Polaka oraz za inicjatywę rządu polskiego, w wyniku której UNESCO zmieniło nazwę hitlerowskiego obozu: "Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-1945)", dzięki czemu prasa światowa nie będzie używać terminu "polskie obozy śmierci" i oskarżać Polski odpowiedzialnością za holokaust.

Zjazd podziękował także prof. Andrzejowi Stelmachowskiemu za wieloletnia pracę na rzecz Polonii i Polaków za granicą oraz zaapelował do prezydenta RP o należyte uhonorowanie prezesa "Wspólnoty Polskiej" odznaczeniem państwowym.

Na zakończenie uroczystości na Zamku Królewskim wręczone zostały wyróżnienia Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" - Wawrzyny Polonijne, którymi uhonorowani zostali m.in.: Ryszard Kaczorowski, ostatni prezydent RP na Uchodźstwie; abp Szczepan Wesoły, wieloletni opiekun duchowy Polonii i Polaków za granicą; Władysław Zachariasiewicz, kombatant, działacz Kongresu Polonii Amerykańskiej, przedwojenny działacz Światpolu.
Pośmiertnie Wawrzynem Polonijnym uhonorowano także Edwarda Moskala, długoletniego prezesa Kongresu Polonii Amerykańskiej, za kampanię w sprawie uzyskania poparcia polityków USA podczas starań o przyjęcie Polski do NATO.

Wawrzynem Polonijnym uhonorowano również Związek Polaków na Białorusi pod przewodnictwem Andżeliki Borys, która odbierając wyróżnienie powiedziała skromnie, że podtrzymywanie rodzimej kultury to obowiązek Polonii niezależnie od warunków w kraju zamieszkania. Podczas Zjazdu delegaci wyrazili zdecydowany protest przeciwko naruszaniu praw człowieka na Białorusi, a treść protestu zostanie rozesłana do władz białoruskich oraz przedstawicielstw dyplomatycznych Białorusi w świecie.
 


 



 

logo_msz2
Przedsięwzięcie finansowane ze środków otrzymanych od Kancelarii Senatu w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą.
FACEBOOK